नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

रामप्रसाद अर्याल अविराम :

आफू त “चुपचाप चारआना बाेले आठ आना” भन्ने पुरानो युुगकाे सुका मानाे घ्यू खाएको, अर्काकाे जडाउरी भाेटाे लाएको, मान्छे परियाे । कसले पाे सुन्देला मेरो गुनासो ? भन्ठानेर अचेल चुप लाएर बस्न थालेको छु । फेरि बाेल्नु भनेको आफ्नो आन्द्राभुँडी खाेल्नु पनि त हाे । खसी बाेकाकाे भए बगरेले खाेल्दा हुन् । भित्र्याँस मन नपर्ने काेही हुँदैन । धेरैलाई मन पर्छ । मांसाहारीले मन पराउनु मनासिपै हाे।यहाँ त साकाहारीले समेत के के हाे के के खान्छन् र पाे मार्याे त ।

अर्काकाे पेटभित्र के छ के छैन ? कसरी जान्नु , कसरी भन्नू ? आफ्नो पेटभित्रकाे त थाहा हुँदैन। थाहा भए पनि भन्न हुँदैन । त्यसाे त भन्न नहुने कुरा कति छन् कति ? अलिकति मात्र बाहिर चुहावट भियाे भने बित्यासै पर्छ ।
अहिले हाम्रो समाजको परिवेशमा सहिकुरा बाेल्नु उचित हुँदैन । आफ्नो दृष्टिकोण प्रस्तुत् गर्न पनि विचार पुर्‍याउनु पर्दछ ।इत्तिकन जिभ्राे लर्बरियाे भने गालीकाे झटाराे झ्याम्म आइलाग्दछ। र बाँझाे घरबारी पर्ती भए सरहका हुन्छन्, मानिन्छन् । यदि आफ्नो कुरा कसैले सुन्दैसुन्दैन भने बाेलेकाे के अर्थ ?

धम्कीपूर्ण खान्की त कति हाे कति ! त्यसमा पनि बुढा बा, हजुरबाहरुका अर्तीका कुरा बाँझोखेत प्रसङ्गबस बुढा भएका बाले भन्नुभयो- मैले पर्ती रहेको घर्ती खनाएँ, अनाजिलाे घरबारी बनाएँ । असिना भनिन, पसिना बगाएँ । नयाँघर बनाएँ, जहान पालेँ, स्कुल खाेलेँ, चेतनाको दीपक बालेँ । बिजुली बत्ती ल्याएँ, घडेरी जाेड्न भ्याएँ । केटाकेटी पढाएँ, आफ्नो बैभव बढाएँ ।

युवा लाठे तन्नेरीले झाेक्किदै जवाफ फर्काए- सुबै गर्याेै बुढा बहादुरी । आफ्नो जहन बच्चालाई त चरा मुसाले पनि पालेका हुन्छन् । बत्ती जुनकिरीले पनि बालेका हुन्छन् । महुरीले रस, लाहुरीले गाेरस दिन्छन् । गाैथलीले सानो ठुँडमा माटो ओसारेर सुन्दर गुँड बनाएका हुन्छन्, कमिला-धमिराले माटो ओसारपसार गरेर गाेला अड्याएका, देवल ठड्याएका हुन्छन् भने तिमीले के ठूलो काम गर्याै हँ ? सन्तान धेरै जन्माउनु ठूलो पाैरख गरेको ठानेका छाै ? सन्तान जन्माउन त समयमा विवाह गरिदिएकाे भए मेरो पनि दर्जनभन्दा बढी बालबालिका हुनेथिए ।

यस्तासंँग बाेल्नभन्दा चुपचाप बस्न जाति । रछान चलायाे मुखभरि छिटा भनेको यही हाे भन्दै बुढामाउ एकातिर लागे ।
जाेगी, भाेगी वा याेगीहरु आफ्नो कर्मसाधनामा तल्लीन हुन्छन् । जाेगीहरु माग्न, भाेगीहरु काम बासनामा लाग्न र याेगीहरु तन्त्र, मन्त्र, यन्त्र साधनामा चुपचाप हुन्छन् । वैज्ञानिकहरु हल्ला नगरी अनुसन्धानमा खटेका हुन्छन् । महान दार्शनिक बिष्णुगुप्त चाणक्य भन्दछन्- “यदि सफलता चाहन्छाै भने आफ्नो योजना कसैलाई पनि नबताउ ” । सिद्धार्थ गाैतम छ वर्षसम्म ध्यानमा बसेर ज्ञान प्राप्त गरे । तब त गाैतमबुद्ध बने । माैन बस्नुमा पनि ठुलो रहस्य छिपेकाे हुन्छ । मान्छे त्यसै किन माैन ब्रत बस्थे र ? यो हल्लाखाेरे युगमा ।

युद्धमा चुपचाप बस्नु भनेको शक्ति सञ्चय गर्नु हाे । अबसरकाे पर्खाइमा रहनु हाे । सत्तारुढ हुस्सु शासकले थाहै नपाउनु बेग्लै कुरा हाे ।

नबाेल्ने मान्छेलाई लाटो भन्ने गरिएको हुन्छ तर नबाेल्दैमा ऊ लाटो हुँदैन । ऊ धेरै टाठाे र बाठो हुन सक्दछ । बाेल्नु पर्ने कुरा ऐन माैकामा बाेल्न नसक्ने मानिस भने नादान हाे, साँच्चिकै लाटाे र साेझाे हाे ।

हामीकहाँ धेरै मानिसहरू उपबुज्रुक छन् । उनीहरू आफूलाई सर्वज्ञान, सर्वगुण सम्पन्न छु भन्ने ठान्छन् । र त उनीहरु जहाँ पायो तहीँ, जे मुखमा आयो त्यही बाेल्दछन् । कुरा बनाउने भन्दा बनेकाे काम, कुरा पनि बिगार्नमा याेगदान दिन्छन् । नबेाल्नेले भन्दा धेरै बाेल्नेले कुरा बिगार्ने गर्दछ । त्यसैले चुपचाप भएर बस्नु नै उचित हुन्छ ।

मति हुनेले समयको गति चिन्दछन् र साेही बाटोमा हिन्दछन्। मति नहुनेहरु सिद्धान्तको सती गएर आफ्नो श्रीसम्पतीकाे खती बेहाेर्दछन् ।उनीहरू सिद्धान्तको टेकाे समातेर शब्दको ठेकाेमा बहसको माेही पार्दछन् । दही मथे नाैनी मही मथे के न के । डेढअक्कली विद्वानलाई याे कुराकाे हेक्का नै हुँदैन ।

हिजाे दाहिनेतिरकाे फल खाएका, बायाँतिर लाएकाहरु आज चुपचाप सत्ताछापकाे भाेजभतेरमा रमाइरहेका छन् । यदि लक्ष्यमा पुग्न छ भने चुपचाप कार्यसम्पादन गर्नु पर्दछ । देश ध्वस्त बनाउने याेजना चुपचाप भएको हाे । त्यसैले यसको महत्त्व ठूलो छ । निर्माण गर्न भने हल्लाखाेर, पाेल्न, फ्याक्न, भत्काउन चुपचाप । याे सरल काम हो ।
अहिलेकाे सिजनमा गाउँघरतिर कुखुरा बाख्रा, बेलाउती काँक्रा चाेर्नेहरुले चुपचाप चाेरेका हुन्छन् । माया पिरती जाेड्नेले हल्ला गरेर, सबैलाई भनेर गर्दैनन् ।

सहरबजारतिर कालोलाई सेताे भनेर, आफू पनि सेतै बनेर कालेाधन्धा चलेको चल्यै छ । सरकार जसकाे सुकै आओस् । असार मसान्ततिर कर्मचारीहरुकाे आचार, नीतिगत भ्रष्टाचारमा लिप्त हुन्छ । घरभित्र भकारीकाे धानको र कार्यालयभित्र सरकारी धनकाे क्षति गर्ने मुसाहरु भित्रै हुन्छन् । हाे कहिलेकाहीं बाहिरका पनि छद्मभेषमा चुपचाप छिरेका हुन्छन् ।

“चुपचाप ” भनेको गुपचाप रहनु र राख्नु हाे । समाजमा क‌ैयाैं त्यस्ता केसहरु हुन्छन् जाे गुपचुप रहेका हुन्छन् जासुसीहरुले समेत थाहा नपाएका हुन्छन् । धैरै घरका नाबालिकहरु आफन्तबाटै लुटिएका हुन्छन् । सासू र बुहारीहरु कुटिएका हुन्छन् । श्रीमतीहरु श्रीमानबाट र श्रीमानहरु आफ्नै श्रीमतीबाट पीडित पारिएका हुन्छन् र पनि चुपचाप रहन्छन् , सहन्छन् । घरका मुलीले भन्दछन्- ” घरभित्रकाे कुरा बाहिर लानु हुँदैन ।

तर यहाँ देशभित्रकाे कुरा देशका मुख्य मानिसले थाहा नपाउँदै विदेशीले थाहा पाएका हुन्छन् र पाे फसाद परेको छ ।
स्वास्नीमान्छे लाेग्ने मान्छेबाट अपराधमा परे पनि उजुरीका पाेका बाेकेर अदालत जाँदैनन्, गए घरबार बिग्रिने डर हुन्छ । पाेइ जाेइकाे कुरा अरुलाई भन्दैनन् । यदि भने भनें जाेईटिङ्गे भइन्छ । त्यसैले मैले जस्तै कठिन परिस्थिति आइलागे पनि ” चुपचाप रहनु अन्त नकहनु” भन्ने मूल मन्त्रलाई जप्ने गरेको छु ।”बाेलबाेल मछली मुखभरि पानी” त्यस्सै भनिएको हाेइन ।

फेरि मछली जान्ने भएर बाेल्न वा चारा खान भनेर मुख खाेल्न थाल्यो भने उसको मुखमा बल्छी अड्किन्छ ।
छचल्किने गाग्रोकाे मुखमा पातकाे बुजाे लगाइन्छ । बढी बेल्ने र लेख्ने पत्रकारको गाेजिमा खाम राखिदिएर मुखमा लगाम लगाइन्छ । आयश्राेत कटाइन्छ,गाेलघरकाे शीतल हावा खुवाइन्छ चाेंचे बङ्गुरलाई स्वर्ग देखाउने बेलामा थुतुनेामा डाेरी कसिलाे पारिन्छ।

जघन्य अपराधीहरुले हत्या र बलात्कार गर्दा मुखमा झुम्राे काेंचिदिएका हुन्छन् । भित्री सन्धिसंझाैता, साँठगाँठ रकमको लेनदेन चुपचाप गरिन्छ ।

आमाले बच्चालाई, शिक्षकले विद्यार्थीलाई, कथा वाचकले श्राेतालाई, नेताले कार्यकर्तालाई चुपचापले रहन ह्वीप जारी गर्दछन् । कसैकसैले नबाेलियाेस् भनेर मुखमा टेप टाँस्ने गरेका हुन्छन् । सुन्नेले यदि सुन्दैन भने बाेलेकाे केही अर्थ रहँदैन ।

अहिले घरबार विहीनहरु आफ्नो माग राखेर सडक तताई रहेका छन् । बेरोजगारहरु राेजगारीकाे मागलाई बुलन्द गरिरहेका छन्। सदनमा विपक्षी सभासद्हरु ग्यासकाे अभाव, मलको अभावमा किसानहरुकाे छट्पटी, बाेलिरहेका छन् । राेजगारी सृजना गर , युवालाई विदेश जान राेक भनिरहेका छन् । तर उत्तर दिनेहरु बाेल्दैनन् । बाेले भने मर्म काटेर बेाल्दछन् । गुह्य कुरा खेाल्दछन् । देशकै अस्मिता माथि धावा बाेल्दछन् । बाेल्दैनन्, बाेलेभने पाेल्दछन् । अब त लाज पनि मुख छाेपेर बस्न थाल्यो ।

बेाल्न, लेख्न, प्रश्न गर्न, खान, माग्न,कवि, लेखक, पत्रकार, चुपचाप । विज्ञापनकाे बाटो बन्द, प्रश्न पनि बन्द, आलोचना पनि बन्द । तर मुख थुनेर विचार थुनिएको हुँदैन । भनेपछि के केा पीर ? धेरै अगाडिको कुरा मलाई प्रहरी हवल्दारले भनेको सम्झना छ- “तपाईंलाई बेकारमा थुनिएछ । थुनेर तपाईंको इज्जत बढाइएछ। अपराध के भन्दा जुलुसमा बाेलेकाे ।

हाे हत्यारा, चाेरडाँका, भ्रष्टाचारी, घुस्याहा दलाल, अपराधी भएर जेलमा जाँदा समाजमा गिद्देनी हुन्छ, बेइज्जती हुन्छ, वा हुन्थ्यो भनूँ । त्यो अलि अगाडिको कुरा । अहिले आजको कुरा गर्ने हाे भने जतिसुकै अपराध गरे पनि पार्टीको फुँदाे समाएर वैतरणी तर्न सकिन्छ । चिच्याएर नारा जुलुस गरेपछि जेलमुक्त । अविर, फूलमाला सहित पार्टीमा भब्य स्वागत । त्यसको लागि भने चुपचाप नगदनारायण दिएको हुनुपर्ने सर्त गाेप्य राखिएको हुन्छ ।

अर्कोतिर सुशासनको माग राख्यो , जनताको भलाई हुने कुरा लेख्याे,भ्रष्टाचारको विरोध गर्याे । सुशासन मागेपछि जेलमा लगिन्छ भने पनि जनताले साथ दिने छैनन् । किनभने अहिले जनता बाेल्ने पक्षमा छैनन् । बाेल्याे भने अश्लील शब्दमा गालीकाे वर्षा हुनेछ भनेर जानकारछन् । जानिजानी टाउकोमा तातो भुङ्गाे कस्ले पाे खन्याउँछ र ?

हाे याे माैसम चुपचापकाे माैसम हाे । मतदाताले चुपचाप मतदान गरे । कहिँकतै तगडा, झगडा भएन । उनीहरूले उमेदवार चिनेनन्, प्रचारमा हिनेनन् । कसले कसलाई भेाट दिए, त्यो पनि थाहा भएन ।

पुराना दलका सदस्यता लिएकाले पनि भाेट दिए तर कहाँ ? कसैले कसैलाई भनेनन् । सदस्य संख्या भन्दा मतदानमा पार्टीको मत कम आयो । बाबुले छाेराछाेरी चिनेनन् । छाेराछाेरी बाबुकाे लाइनमा हिनेनन् । एउटै भदेलीकाे भात खाए तर छाप कहाँ लाए ! चुपचाप आफ्नै पनमा रमाए । अल्गाेरिदमकाे तुना समाए । अहिले बल्ल थाहा पाए ! बाटो बिरामी रहेछ ।

पुरानो राेग सल्किसकेको छ । बिरिएछ बाटो । अब नपछुताम, बरु लुक्न जाम । पछुताएर के काम । चुपचाप पुरानो ओडारतिर लुक्न जाम ।
बाेलेकाे थाहा पाए मुखमा पट्टी लाग्ला। याे “चुपचाप ” सरकार हाे ।

०००
पाल्पा
२०८३/ ०४/ ३०