नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नन्दलाल आचार्य :

पाका व्यक्तिका पाइला जहिल्यै सिपालु हुन्छन्,
तर आजको पुस्ता आफ्नै गतिमा दौडिन व्यस्त छ ।
अनुभवको गहिराइमा डुब्नुपर्ने ठाउँमा,
हामी सतही चमकमा रमाइरहेका छौं ।
पाका व्यक्ति – ती त समाजका मूल स्तम्भ हुन् ।
जसको काँधमा चढेर नै हामीले प्रगतिको आकाश छोएको हो ।
उहाँहरूको अनुहारको एक–एक चाउरी
इतिहासका मौन साक्षी हुन्-
जुन साक्षीलाई आजको पुस्ताले चिन्न नसकेको खेदपूर्ण यथार्थ हो ।
आधुनिकताले हामीलाई ‘अपडेटेड’ बनायो,
तर के हामी ‘संवेदनशील’ पनि भयौं त ?
मोबाइलले हात नछोड्ने हाम्रो पुस्ताले
बिस्तारै हात समाउँदै हिँडाउने ती वृद्धाहरूलाई बिर्सिँदै छ ।
टिकटकको ३० सेकेन्डले ध्यान तान्ने हाम्रो पुस्ताले
ती पाको पुस्ताको दशकौं अनुभवलाई अवमूल्यन गरिरहेको छ ।
आज वृद्धाश्रम भरिन थालेका छन्,
बिरानो बनिरहेका छन् ती कहिल्यै बिर्सिन नहुने आत्मीय अनुहारहरू ।
जसले रात-रातभर जागेर हामीलाई हुर्काए,
उनीहरू नै आज एकान्तमा थुकिँदै छन् ।
प्रश्न यहाँ उठ्छ–
वर्तमान पुस्ताले आफ्नो भूमिका कसरी निभाइरहेको छ ?
के पितामहको गाथा सुनाउने समय निकाल्न सकेका छौं हामी ?
के घरको कुनामा बसेका ती मौन आँखासँग
एक कप चिया लिएर गफ गर्न सक्यौं ?
हाम्रा प्राथमिकतामा उनीहरू कहिल्यै पर्न सकेका छैनन्,
र, त्यही हो, हाम्रै चरित्रको सबभन्दा दुखद प्रतिबिम्ब ।
सम्मान भनेको केवल टाउको निहुराउनु होइन,
उनीहरूका शब्दमा मर्म खोज्नु हो,
उनीहरूका गल्तीबाट शिक्षा लिनु हो,
र, उनीहरूका आँखा र अनुहारमा जीवनका उत्तर पढ्नु हो ।
आज हाम्रो पुस्ता
पाकाको बुढ्यौलीलाई ‘अशक्तता’ का रूपमा हेर्छ,
जब कि त्यो अशक्तता, दृढताको मौन मूर्ति हो ।
बुझ्नुपर्ने कुरा के छ भने
उनीहरूको मौनता पनि जीवनको एक शिक्षाशास्त्र हो ।
हामी अचेल ज्ञान गुगलमा खोज्छौं,
तर त्यस ज्ञानमा अनुभूतिको मिठास हुँदैन ।
पाकाको काख भने,
त्यो अनुभवको अक्षयकोष हो,
जहाँ साँचो ज्ञान बोल्दैन- महसुस हुन्छ ।
यदि वर्तमान पुस्ताले आफ्नो मूल भुल्दै गयो भने,
भविष्यमा हाम्रै कपाल सेतिंदै जाँदा,
हामीले भोग्नुपर्ने एकान्त अझ भयावह हुनेछ ।
सम्मान दिनु भनेको
केवल उहाँहरूको आत्मा सन्तुष्ट गराउनु मात्र होइन,
त्यो त हाम्रो भविष्यप्रतिको बीमा पनि हो ।
त्यसैले, आजको पुस्ताले यो वचन लिनुपर्छ-
– हामी सुन्नेछौं,
– हामी बुझ्नेछौं,
– हामी समय दिनेछौं,
– हामी सम्मान गर्नेछौं ।
किनकि, जुन समाजले
आफ्ना पाका सदस्यलाई सम्मान गर्न जान्दैन,
त्यस समाजको कहिल्यै समृद्ध हुन सक्दैन ।
र, जुन पुस्ताले आफ्नो विगतको मूल्य बुझ्दैन,
त्यस पुस्ताले कहिल्यै उज्यालो भविष्य निर्माण गर्न सक्दैन ।
निष्कर्षमा,
पाका व्यक्ति हाम्रो सम्पदा हुन्,
हाम्रो आत्मा र संस्कृतिका जीवित स्मारक हुन् ।
वर्तमान पुस्ताले सम्मानका साथ आफ्नो कर्तव्य सम्झिनुपर्छ,
नत्र आजको अवज्ञा,
भोलिको पश्चात्ताप बन्न सक्छ ।

०००
बेलका- २, उदयपुर ।